1 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Οι πολιτικοί κρατούμενοι στις Κεντρικές Φυλακές διαμαρτυρήθηκαν έντονα για την «άνευ δίκης» κράτησή τους, φωνάζοντας ενωτικά συνθήματα, σπάζοντας τα διάφορα «έπιπλα» των κελιών τους, κτυπώντας τα σίδερα των κελιών και πετώντας δοχεία νερού, κουτάλια και ό,τι άλλο είχαν. Σε λίγο όμως, ο διευθυντής των Φυλακών Άϊρονς και ο υποδιευθυντής Φόρμπς, «επέβαλαν» τον νόμο και την τάξη, με γρονθοκοπήματα και κλομπς.
¨ Έγινε συνάντηση του αρχηγού ΔΙΓΕΝΗ με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο στις κατασκηνώσεις της Αρχιεπισκοπής στον Άγιο Νικόλαο της Στέγης. Συνόδευσαν τότε τον Αρχηγό οι αγωνιστές Γρηγόρης Γρηγοράς (τομεάρχης Σολέας) και Γιαννάκης Δρουσιώτης (Κεντρικός Σύνδεσμος) .
1956 ¨ Δολιοφθορείς της Ε.Ο.Κ.Α κατάφεραν να προκαλέσουν πυρκαγιά στις λέσχες των Βρετανών στρατιωτικών στην επισταθμία Επισκοπής. Η μια λέσχη καταστράφηκε ολοσχερώς, η δε άλλη έπαθε μεγάλες ζημιές.
¨ Μεταφέρθηκαν ατμοπλοϊκώς από την Ελλάδα, μέσα σε δυο βαλίτσες όπλα και πυρομαχικά για την Ε.Ο.Κ.Α.
1958 ¨ Στην οδό Λήδρας της Λευκωσίας, το γνωστό «μίλι του θανάτου» το εκτελεστικό της Ε.Ο.Κ.Α σκότωσε ένα Άγγλο στρατιωτικό.
¨ Χίλιοι και πλέον Βρετανοί στρατιώτες και αστυνομικοί, έκαμαν εκτεταμένες έρευνες στο δάσος γύρω από το μοναστήρι του Μαχαιρά.
2 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Οι πολιτικοί κρατούμενοι που κρατούνταν στις Κεντρικές Φυλακές μεταφέρθηκαν στο Φρούριο της Κερύνειας.
¨ Οι κρατούμενοι στα κρατητήρια/ανακριτήρια της Ομορφίτας, διαμαρτυρήθηκαν έντονα για τη συνεχή κράτησή τους και έσπασαν τα έπιπλα και τα σκεύη των κελλιών τους. Οι φρουροί επέβαλαν την τάξη με τα ρόπαλά τους και την επαύριον στάληκαν όλοι οι κρατούμενοι στο Φρούριο της Κερύνειας.
¨ Εξερράγη ωρολογιακή βόμβα στο κτίριο της Αρχιγραμματείας στη Λευκωσία. Προκλήθηκε πυρκαγιά και αρκετές ζημιές.
1958 ¨ Το έπος του Αχυρώνα του Λιοπετρίου:
Μετά από σκληρή μάχη και ύστερα από εμπρησμό του αχυρώνα του Παναγιώτη Καλλή, μέσα στον οποίο βρισκόντουσαν, σκοτώθηκαν από βρετανικά πυρά, κατά την ηρωική τους έξοδο τέσσερις εκλεκτοί αγωνιστές της Ε.Ο.Κ.Α: Ο Ανδρέας Κάρυος 33 χρόνων από την Αυγόρου, ο δάσκαλος Φώτης Πίττας 24 χρόνων από το Φρέναρος, ο Ηλίας Παπακυριακού 21 χρόνων από τη Λυθράγκωμη και ο Χρίστος (Ξάνθος) Σαμάρας 33 χρόνων από το Λιοπέτρι. Ήταν όλοι τους καταζητούμενοι. Στη μάχη αυτή σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν αρκετοί Βρετανοί στρατιώτες.
¨ Ομάδα κρούσεως της Ε.Ο.Κ.Α ανατίναξε με νάρκη πιέσεως ένα βρετανικό στρατιωτικό αυτοκίνητο στον Δαυλό. Σκοτώθηκε ένας Βρετανός στρατιώτης και τραυματίστηκαν άλλοι τέσσερις.
¨ Δολιοφθορείς της Ε.Ο.Κ.Α ανατίναξαν μεγάλη αποθήκη της N.A.A.F.I. στην επισταθμία Επισκοπής. Προκλήθηκαν ζημιές πέραν των £35.000.
¨ Βρετανικά στρατεύματα άρχισαν μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Λεμεσό, Πάνω και Κάτω Δευτερά, Κάτω Δρυ και σε άλλα χωριά. Έγιναν παντού έρευνες και συλλήψεις.
¨ Στη Λευκωσία πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε ένας Άγγλος αεροπόρος. Επιβλήθηκε κατ’ οίκον περιορισμός της νεολαίας (15-25 ετών) επ’ αόριστον.
3 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Σε έρευνα ρουτίνας που έκανε η Αστυνομία στο τουρκικό χωριό Τζάος, συνελήφθη ο καταζητούμενος Μιχαλάκης Καραολής, ενώ προωθείτο στην ανταρτική ομάδα του Αυξεντίου στον Πενταδάκτυλο.
¨ Βρετανοί στρατιώτες ανέκοψαν, λίγο έξω από το Λευκόνοικο, το αυτοκίνητο του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ και με προτεταμένα τα όπλα και με πολύ κακή συμπεριφορά, έκαμαν έρευνα στο αυτοκίνητο και τις αποσκευές του (άμφια και ιερά σκεύη που μετέφερε μαζί του για τα εγκαίνια του ναού του Αρχαγγέλου Λευκονοίκου).
¨ Τριμελής ομάδα κρούσεως της Ε.Ο.Κ.Α υπό τον Αντώνη Παπαδόπουλο επιτέθηκε εναντίον του αστυνομικού σταθμού Παραλιμνίου. Εξουδετέρωσε τους αστυνομικούς και συναπεκόμισε τον οπλισμό του σταθμού.
Ακολούθησαν εξονυχιστικές έρευνες στην Αμμόχωστο, Ξυλοφάγου, Λιοπέτρι, Φρέναρος, Σωτήρα Αγία Νάπα, Παραλίμνι, Δερύνεια, Αγ. Μέμνωνα.
¨ Εξερράγησαν δύο ωρολογιακές βόμβες: η μια στον σταθμό ασυρμάτου στρατοπέδου της R.A.F στον δρόμο Αμμοχώστου – Λευκωσίας και η άλλη κάτω από ένα ασυρματοφόρο αυτοκίνητο της R.A.F. Τραυματίστηκαν σοβαρά δύο αξιωματικοί της R.A.F και προκλήθηκαν μεγάλες ζημιές στις εγκαταστάσεις.
1956 ¨ Με διαταγή του αρχηγού της Ε.Ο.Κ.Α Διγενή, ιδρύθηκε η Π.Ε.Κ.Α. (Πολιτική Επιτροπή Κυπριακού Αγώνος)
4 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1956 ¨ Αγωνιστές της Ε.Ο.Κ.Α κατόρθωσαν να βάλουν ωρολογιακή βόμβα στο σπίτι ενός από τους πιο σκληρούς και αιμοβόρους Βρετανούς ανακριτές, του Τζωρτζ Περέϊρα, το οποίο βρισκόταν στην οδό Ελ. Βενιζέλου στη Λευκωσία. Από την έκρηξη ανατινάχτηκε ολόκληρη η οροφή του σπιτιού και οι τοίχοι του υπέστησαν σοβαρές ρωγμές. Ο Περέϊρα δεν ήταν μέσα στο σπίτι.
1958 ¨ Αποκλείστηκε το χωριό Μοναγρούλι της επαρχίας Λεμεσού από βρετανικά στρατεύματα. Έγιναν έρευνες και συνελήφθησαν πολλά άτομα για ανάκριση.
¨ Έγινε βομβιστική επίθεση εναντίον βρετανικής στρατιωτικής περιπόλου στη Λευκωσία. Σκοτώθηκε ένας στρατιώτης.
5 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1956 ¨ Συνελήφθη ο Γενικός Γραμματέας της Εθναρχίας, Νίκος Κρανιδιώτης, με την κατηγορία ότι ήταν αναμεμιγμένος στην Οργάνωση. Κρατήθηκε στα κρατητήρια Ομορφίτας και στις 21/09/56 μεταφέρθηκε στα κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς.
¨ Στήθηκε ενέδρα εναντίον δύο στρατιωτικών αυτοκινήτων, έξω από τη Λέμπα, από τις ομάδες κρούσεως Χλώρακας και Έμπας.
1958 ¨ Εξερράγη βόμβα στο αρχηγείο της επισταθμίας Επισκοπής. Προκλήθηκαν πολλές ζημιές και πανικός στους στρατιώτες.
¨ Απέδρασαν από το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, όπου στάληκαν από τις Κεντρικές Φυλακές για νοσηλεία, τα υπό φρούρηση στελέχη της Ε.Ο.Κ.Α Γεώργιος Γεωργιάδης και Νίκος Ιωάννου (Ψωμάς). Διέτρησαν με αρίδα τον τοίχο του θαλάμου κρατουμένων, βγήκαν στον θάλαμο Α΄ Βοηθειών, άλλαξαν ρούχα και βγήκαν σαν κύριοι από την κυρία είσοδο. Κατέληξαν στο αντάρτικο.
¨ Η ομάδα κρούσεως Παραλιμνίου έστησε μεγάλη ενέδρα εναντίον Βρετανών στρατιωτών, μέσα στο χωριό, κοντά στο γυμναστήριο. Ειδοποίησαν από πριν τους περίοικους και έφυγαν από τα σπίτια τους. Κτύπησαν δύο τζίπ και ένα λεωφορείο με 30 περίπου αξιωματικούς της R.A.F. Οι Βρετανοί είχαν μεγάλες απώλειες, διότι κινητοποιήθηκε και ελικόπτερο από τη βάση του Κάβο Γκρέκο. Επιβλήθηκε κέρφιου στο χωριό, κατεδαφίστηκε το στάδιο από τις δυνάμεις ασφαλείας και επιβλήθηκε συλλογικό πρόστιμο σ’ όλο το Παραλίμνι ύψους £1500.
6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Οργανώθηκαν έξαλλοι βανδαλισμοί από Τούρκους εις βάρος του ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης και της Σμύρνης. Οι βανδαλισμοί αυτοί των Τούρκων, που ήταν πολύ καλά προμελετημένοι, προσχεδιασμένοι και καθ’όλα οργανωμένοι, ήταν ο επίλογος της «στημένης» Τριμερούς Διάσκεψης του Λονδίνου. Πολιτικός τους στόχος ήταν να δηλώσουν σαφώς τη σοβαρότητα των τουρκικών «διεκδικήσεων» στην Κύπρο.
¨ 1200 πάνοπλοι στρατιώτες και αστυνομικοί, απέκλεισαν για 14 ώρες τον Στρόβολο και έκαμαν έρευνες από σπίτι σε σπίτι. Οι έρευνες αυτές συνέπεσαν με τις οχλοκρατικές εκδηλώσεις, τις βιαιοπραγίες και τους βανδαλισμούς των Τούρκων εναντίον των Ελλήνων της Κωνσταντινουπόλεως και της Σμύρνης.
¨ Δυνάμεις ασφαλείας συνέλαβαν δύο ένοπλους αγωνιστές, τον Ανδρέα Παναγιώτου και Γεώργιο Ιωάννου (τους συντρόφους του Μιχαλάκη Καραολή στην εκτέλεση του Πουλλή) και τον Πολύκαρπο Γιωρκάτζη στη Λευκωσία. Και οι τρεις αγωνιστές βασανίστηκαν άγρια. Ο Π. Γιωρκάτζης αθωώθηκε επειδή ήταν άοπλος, αλλά κλείστηκε στα κρατητήρια, πρώτα στο Φρούριο της Κερύνειας και στη συνέχεια στην Κοκκινοτριμιθιά. Οι Παναγιώτου και Ιωάννου κατηγορήθηκαν για κατοχή όπλων και καταδικάστηκαν σε φυλάκιση 5 χρόνων.
1956 ¨ Μαχητική ομάδα, υπό τον Χρίστο Κκέλη, ανατίναξε με νάρκη, έξω από την Κισσόνεργα, ένα στρατιωτικό αυτοκίνητο. Τραυματίστηκε ένας Βρετανός στρατιώτης και καταστράφηκε εντελώς ένα στρατιωτικό αυτοκίνητο.
1958 ¨ Βρετανικά στρατεύματα έκαμαν ενδελεχείς έρευνες στο Μετόχι του Κύκκου στη Λευκωσία και την Ιερατική Σχολή. Βεβηλώθηκαν ιερά σκεύη και άμφια, ανοίχθηκαν κουτιά εισφορών, ερευνήθηκαν εξονυχιστικώς τα δωμάτια του Εθναρχεύοντος Μητροπολίτου Κιτίου Ανθίμου, του Χωρεπισκόπου, του Ηγουμένου Κύκκου και του Πρωτοσύγκελλου. Χάθηκαν χρήματα. Συνελήφθηκαν δύο μοναχοί.
7 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Αναστάλησαν οι εργασίες της Τριμερούς Διάσκεψης, χωρίς να προκύψει οποιαδήποτε συμφωνία.
1956 ¨ Ανατινάκτηκε με νάρκη ένα στρατιωτικό αυτοκίνητο στο Ζακάκι (περιοχή Λέιτις μάιλ). Τραυματίστηκε ένας Βρετανός στρατιώτης.
1958 ¨ Τούρκοι σκότωσαν κοντά στη Λύση τον Μιχαήλ Τούμπα 60 χρόνων, ενώ έβοσκε τα πρόβατά του.
¨ Βρετανικά στρατεύματα απέκοψαν τα χωριά Πέρα Χωρίο Νήσου, Αγία Βαρβάρα και Λυθροδόντα. Επέβαλαν κατ’ οίκον περιορισμό και έκαμαν έρευνες. Συνέλαβαν 34 κατοίκους για παραπέρα ανάκριση.
¨ Στα κρατητήρια Πολεμίου έγινε άγρια, βάναυση και απάνθρωπη κακομεταχείριση και σειρά ανυπόφορων βασανιστηρίων στους κρατούμενους, με αποκορύφωμα το άγριο ξυλοκόπημα 18 κρατουμένων.
8 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1956 ¨ Με έγκριση του Αρχηγού και ύστερα από εντατική εκπαίδευση από τον Τομεάρχη Κερύνειας Θάσο Σοφοκλέους (Σώζο), 12μελής ομάδα κρούσεως της Ε.Ο.Κ.Α, υπό τον Ντίνο Χαραλάμπους επιτέθηκε εναντίον του αστυνομικού σταθμού Κερύνειας, στο κέντρο της πόλης. Μέσα στον σταθμό υπήρχαν πολλοί Βρετανοί στρατιώτες και μέλη των μυστικών υπηρεσιών. Άλλοι 120 Βρετανοί στρατιώτες, καθώς και σώμα Τούρκων Επικουρικών Αστυνομικών, ήταν εγκατεστημένοι στο διπλανό Φρούριο της Κερύνειας και έφεραν βαρύ οπλισμό. Έγινε μάχη με τους Άγγλους στρατιώτες που προσέτρεξαν εκεί από το Φρούριο. Οι αγωνιστές όμως είχαν προνοήσει γι’ αυτό και έλαβαν τέτοια μέτρα, που τους εξουδετέρωσαν, αναγκάζοντάς τους, μετά από 10λεπτη ανταλλαγή πυρών, να οπισθοχωρήσουν στο Φρούριο, όπου υπήρχε ασφάλεια. Οι αγωνιστές της Ε.Ο.Κ.Α διέφυγαν, συναποκομίζοντας μαζί τους τον οπλισμό του σταθμού. Τραυματίστηκαν ελαφρά δυο αγωνιστές, οι οποίοι όμως διέφυγαν κανονικά με τους άλλους με τη λήξη της επιχείρησης, η οποία εστέφθη υπό πλήρους επιτυχίας. Οι Βρετανοί κυριολεκτικά σάστισαν και παραδέκτηκαν ότι η Ε.Ο.Κ.Α ήταν ικανή για όλα. Ουδέποτε διανοήθηκαν ότι η Ε.Ο.Κ.Α θα έμπαινε και θα κτυπούσε μέσα στη φωλιά τους.
¨ Εξερράγη ωρολογιακή βόμβα σε μεγάλο στρατιωτικό αυτοκίνητο, μέσα στο αγγλικό στρατόπεδο «ΚΟΛΟΚΟΣΙΗ», κοντά στον Άγιο Δομέτιο. Τραυματίστηκαν τέσσερις Βρετανοί στρατιώτες.
¨ Δραπέτευσαν από τα κρατητήρια Πύλας, οι αγωνιστές Αντώνης Παπαδόπουλος και Παύλος Παυλάκης. Οι Βρετανοί, για εκδικητικούς λόγους, απαγόρευσαν τις επισκέψεις στους κρατούμενους μέχρι τις 24/09/1956.
¨ Η ομάδα κρούσεως της Πέγειας έστησε ενέδρα εναντίον τριών στρατιωτικών αυτοκινήτων, στον δρόμο Κισσόνεργας – Κόλπου των Κοραλίων. Τραυματίστηκε αριθμός Βρετανών στρατιωτών και καταστράφηκε ένα αυτοκίνητο.
1957 ¨ Από πυροδότηση ηλεκτρικής νάρκης στον δρόμο Λεμεσού – Πάφου, έξω από τον Ύψωνα, ανατινάχθηκε στρατιωτικό αυτοκίνητο. Προκλήθηκαν θύματα.
1958 ¨ Έγινε έκρηξη βόμβας στα καταστήματα NAAFI μέσα στο στρατιωτικό χωριό ΒΕΡΕΓΓΑΡΙΑ.
¨ Ανατινάχθηκε και καταστράφηκε μια κινητή γεννήτρια της R.A.F μέσα στη βάση Ακρωτηρίου.
¨ Εξερράγησαν δύο βόμβες στο λιμάνι Αμμοχώστου, από τις οποίες η μια πάνω σε πλοίο.
¨ Στάληκαν ατμοπλοϊκώς από την Ελλάδα μέσα σε έξι κιβώτια, όπλα και πυρομαχικά για την Ε.Ο.Κ.Α.
9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Από την έκρηξη τεσσάρων ωρολογιακών βομβών στο στρατιωτικό χωριό ΒΕΡΕΓΓΑΡΙΑ, προκλήθηκαν αρκετές ζημιές, τραυματίστηκε σοβαρά ένας Βρετανός αξιωματικός και προκλήθηκε μεγάλος πανικός.
¨ Από έκρηξη βόμβας στη Λεμεσό, σκοτώθηκε ένα και τραυματίστηκε άλλο ένα μέλος των δυνάμεων ασφαλείας.
1956 ¨ Σε ενέδρα εναντίον δύο στρατιωτικών αυτοκινήτων στον δρόμο Κερύνειας – Ακανθούς, τραυματίστηκε ένας Βρετανός στρατιώτης.
¨ Σε ενέδρα έξω από τη Μονή, στο δρόμον Λευκωσίας – Λεμεσού, ανατινάκτηκε ένα στρατιωτικό αυτοκίνητο. Τραυματίστηκαν τέσσερις Βρετανοί στρατιώτες.
¨ Δολιοφθορείς της Ε.Ο.Κ.Α κατάφεραν να βάλουν δύο ωρολογιακές βόμβες στο στρατόπεδο του αεροδρομίου Λευκωσίας. Μια στην αίθουσα ψυχαγωγίας (κάτω από το μπιλιάρδο) και μια στο εστιατόριο. Εξερράγη μόνο η πρώτη με αποτέλεσμα να σκοτωθούν δύο Βρετανοί στρατιώτες.
1958 ¨ Απέδρασε από τις Κεντρικές Φυλακές όπου εξέτιε ποινή ισοβίων δεσμών, ο αγωνιστής της Ε.Ο.Κ.Α Χρίστος Αποστόλου. Εφοδιάστηκε με στολή και εργαλεία ηλεκτρολόγου και «σαν κύριος» βγήκε από τις φυλακές «για
δουλειές».
10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1956 ¨ Από έκρηξη βόμβας, που έβαλε η Ε.Ο.Κ.Α, καταστράφηκε το σπίτι του Αρχιστράτηγου των Βρετανικών Δυνάμεων ξηράς Μέσης Ανατολής, που ήταν μέσα στην Αγγλική βάση της Επισκοπής.
1957 ¨ Η εις θάνατον καταδίκη του δημοσιογράφου Νίκου Σαμψών, μετατράπηκε από τον κυβερνήτη σε ισόβια δεσμά.
1958 ¨ Ομάδα κρούσεως της Ε.Ο.Κ.Α επιτέθη με χειροβομβίδες εναντίον Βρετανών στρατιωτών κοντά στην εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στη Γύψου. Σκοτώθηκε ένας και τραυματίστηκαν μερικοί άλλοι Βρετανοί στρατιώτες.
11 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1956 ¨ Βρετανοί στρατιώτες συνέλαβαν σε οδόφραγμα που έστησαν κοντά στην Αγύρτα, τον αγωνιστή Νίκο Θεοφάνους, επειδή βρήκαν στην κατοχή του ένα περίστροφο. Ενώ μεταφερόταν για ανάκριση προσπάθησε να διαφύγει οπότε οι Βρετανοί τον πυροβόλησαν, τον τραυμάτισαν και τον συνέλαβαν. Τον μετέφεραν στο νοσοκομείο Κερύνειας όπου και πέθανε. Ήταν 20 χρόνων και γεννήθηκε στο Κάιρο. Ήταν μέλος του «Εκτελεστικού» Λευκωσίας.
¨ Σε ενέδρα που έστησε η ομάδα κρούσεως της Ορόκλινης , έξω από το χωριό, εναντίον στρατιωτικού αυτοκινήτου, τραυματίστηκαν σοβαρά δύο Βρετανοί στρατιώτες και ελαφρά άλλοι πέντε.
1958 ¨ Απέδρασαν από τα κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς οι κρατούμενοι Γ. Κυπριανού και Γεώργιος Κάρυος.
¨ Επιβλήθη κατ’ οίκον περιορισμός και έγιναν εξονυχιστικές έρευνες στη Λεμεσό, Καλό Χωριό Λεμεσού, Βάσα, Βιτσάδα, Λεύκαρα, Σπαθαρικό και Κώμη Κεπήρ. Έγιναν πολλές συλλήψεις.
12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955
¨ Έγινε μεγάλη μαθητική διαδήλωση στη Λεμεσό. Οι μαθητές συγκρούστηκαν βίαια με τις δυνάμεις ασφαλείας, με τραυματισμούς εκατέρωθεν.
13 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Οργανώθηκαν μαζικές και μαχητικές διαδηλώσεις στη Λεμεσό. Λιθοβολήθηκαν οι κατοχικές δυνάμεις οι οποίες προσπάθησαν να τις διαλύσουν με γκλοπς και δακρυγόνα.
1956 ¨ Επτά στελέχη της Ε.Ο.Κ.Α, αφού ντύθηκαν ως εργάτες των Δημοσίων Έργων, αναμίχθηκαν με τους συγγενείς των κρατουμένων που ήλθαν να επισκεφθούν τους δικούς τους και δραπέτευσαν από τα Κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς. Επικηρύχθηκαν και καταζητήθηκαν με το ποσόν των £5.000,00 καθένας. Αυτοί ήταν ο Κυριάκος Μάτσης , ο Μιχαήλ Γιωργάλλας, ο Φειδίας Συμεωνίδης, ο Ευαγόρας Παπαχριστοφόρου, ο Γιαννάκης Επαμεινώνδας, ο Τεύκρος Λοΐζου και ο Παναγιώτης Αριστείδου.
¨ Αντάρτες της Ε.Ο.Κ.Α διείσδυσαν σε βρετανικό στρατόπεδο στον δρόμο Λευκωσίας – Αμμοχώστου και ανατίναξαν ένα άρμα μάχης.
¨ Στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις των Βρετανών στη Δεκέλεια, εξερράγησαν πέντε ωρολογιακές βόμβες, που κατάφεραν να τοποθετήσουν δύο εργάτες αγωνιστές της Ε.Ο.Κ.Α, στο υπό ανέγερση Νοσοκομείο της επισταθμίας. Προκλήθηκε μεγάλη πυρκαγιά που προκάλεσε ζημιές πέραν των £10.000,00.
¨ Έγινε βομβιστική επίθεση εναντίον του Αστυνομικού Σταθμού Πάνω Λευκάρων.
1957 ¨ Στάληκε στις φυλακές «υψίστης ασφαλείας» Wormwood Scrubs στο Στάνσετ της Αγγλίας η τρίτη αποστολή βαρυποινιτών αγωνιστών της Ε.Ο.Κ.Α: Νίκος Σαμψών και Νίκος Σοφοκλέους.
1958 ¨ Διεξήχθηκαν στρατιωτικές έρευνες σε πολλά μέρη της Κύπρου, στα οποία επιβλήθηκε κατ’ οίκον περιορισμός. Έγιναν πολλές καταστροφές στις περιουσίες αγροτών. Στο Βαρώσι και στο Φρέναρος στρατιώτες ξυλοκόπησαν νεαρούς με τους υποκοπάνους των όπλων τους μέχρι λιποθυμίας.
¨ Σε ενέδρα της Ε.Ο.Κ.Α στη Γιόλου Πάφου, σκοτώθηκαν πέντε Βρετανοί στρατιώτες και τραυματίστηκαν πολλοί άλλοι. Εντός ολίγου έφθασαν στον τόπο αρκετές ενισχύσεις. Οι στρατιώτες επιτέθηκαν για αντίποινα εναντίον των κατοίκων της Γιόλου και τεσσάρων άλλων γειτονικών χωριών (Κάθηκας, Θελέτρα, Μηλιού και Στρουμπί), στα οποία αφού επέβαλαν κέρφιου για τρεις μέρες ξυλοκόπησαν άγρια με τους υποκοπάνους των όπλων τους, τους κατοίκους. Μερικούς τους λόγχισαν. Πέραν τούτων βίασαν αριθμό γυναικών. Συνέλαβαν επίσης ένα ιερέα και τον εξευτέλισαν καίοντας τη γενειάδα του και αλείφοντάς τον ακολούθως με λάσπη.
14 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1956 ¨ Ομάδα της Ε.Ο.Κ.Α κατάφερε να διεισδύσει στη βρετανική αεροπορική βάση Ακρωτηρίου και να καταστρέψει τον διάδρομο προσγείωσης, πράγμα που προκάλεσε τη διακοπή της λειτουργίας του.
¨ Περικυκλώθηκε ο Πύργος Λεμεσού, επιβλήθηκε κέρφιου και έγιναν εκτεταμένες έρευνες. Συνελήφθηκαν αρκετοί κάτοικοι και μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο Πολεμιδιών για ανάκριση.
1957 ¨ Τρεις αξιωματικοί του SPECIAL BRANCH ένας Άγγλος, ένας Έλληνας και ένας Τούρκος, συνέλαβαν τους Αρχιμανδρίτες Μάξιμο Κουρσουμπά και Φώτιο Κωνσταντινίδη και αφού τους οδήγησαν στα ανακριτήρια, τους έκλεισαν στη συνέχεια στα κρατητήρια. Εκεί, οι δύο ιεράρχες ανέπτυξαν πλούσιο θρησκευτικό και πατριωτικό έργο μεταξύ των κρατουμένων.
¨ Η Ελλάδα υπέβαλε στον ΟΗΕ επεξηγηματικό υπόμνημα για τα αίτια της προσφυγής της για το Κυπριακό.
1958 ¨ Κατά τη διάρκεια των τριήμερων βανδαλισμών των Βρετανών στα χωριά Κάθηκας, Γιόλου, Θελέτρα, Μηλιού και Στρουμπί της επαρχίας Πάφου, σκοτώθηκε στον Κάθηκα, ο αγωνιστής της Ε.Ο.Κ.Α Χαράλαμπος Καλαϊτζής 40 χρόνων, αφού πρώτα σκότωσε με μαχαίρι, αμυνόμενος μέσα στο σπίτι του, δύο Βρετανούς στρατιώτες και τραυμάτισε άλλους δύο.
¨ Οι δυνάμεις ασφαλείας εξαγριώθηκαν για τον θάνατο πέντε Βρετανών στρατιωτών και τον τραυματισμό άλλων στη χθεσινή ενέδρα της Ε.Ο.Κ.Α στη Γιόλου και προσπάθησαν να ξεθυμάνουν πάνω στους ανυπεράσπιστους κρατούμενους στα Κρατητήρια Πολεμίου. Σήμαναν στις 2 το πρωί «συναγερμό» στο στρατόπεδο. Οι στρατιώτες πήραν θέσεις εκατέρωθεν όλων των διαδρόμων και κτυπούσαν τους κρατούμενους που έτρεχαν να μπουν στη γραμμή με γκλοπς και με τους υποκοπάνους των όπλων τους. Όσοι έπεφταν κάτω, τους ποδοπατούσαν και τους κλωτσούσαν αλύπητα. Το μαρτύριο συνεχίστηκε και τη μέρα. Έξι ώρες στον ήλιο με τα χέρια ακουμπισμένα στο κεφάλι.
15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Με διάταγμα του Άγγλου Κυβερνήτη της Κύπρου, η Ε.Ο.Κ.Α κηρύχθηκε παράνομη οργάνωση, επειδή «χρησιμοποιείται για την προαγωγή ταραχών και τη διάδοση στάσεων στην αποικία».
¨ 1500 στρατιώτες και 120 αστυνομικοί περικύκλωσαν τα χωριά Ξυλοφάγου, Σωτήρα, Λιοπέτρι και Μάντρες της επαρχίας Αμμοχώστου καθώς και την Κερύνεια και Πάφο και αφού επέβαλαν 12ωρο κατ’ οίκον περιορισμό έκαμαν έρευνες και συνέλαβαν πολλά πρόσωπα.
1956 ¨ Πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε στον Άγιο Δομέτιο ένας Βρετανός στρατιώτης.
¨ Απελάθηκε από τις Αρχές ο εξ Ελλάδος Ιεροκήρυκας της Αρχιεπισκοπής, Δημήτριος Ρέβελας.
¨ Μεταφέρθηκαν ατμοπλοϊκώς από την Ελλάδα τέσσερις βαλίτσες με όπλα και πυρομαχικά για την Ε.Ο.Κ.Α.
¨ Πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε από Τούρκους ο Παύλος Γιούφτας 60 χρόνων από την Πέτρα.
1958 ¨ Κηδεύτηκε στον Κάθηκα ο Χαράλαμπος Καλαϊτζής, που τον σκότωσαν μεσα στο σπίτι του οι Βρετανοί στις 14/09/58, αφού κατάφερε πρώτα να σκοτώσει αμυνόμενος με ένα μαχαίρι δύο και να τραυματίσει άλλους δύο Βρετανούς στρατιώτες. Ένας από τους ομιλητές ήταν ο 19χρονος Ιάκωβος Χριστοδουλίδης από τις Αρόδες. Οι Βρετανοί, που ήταν στην κηδεία, τον επισήμαναν και όταν ο κόσμος άρχισε να επιστρέφει στα σπίτια του και στα χωριά του, ανέκοψαν τους κατοίκους των Αρόδων λίγο έξω από τον Κάθηκα και άρχισαν να τους κτυπούν. Τον Ιάκωβο Χριστοδουλίδη που τον «είχαν στο μάτι», τον πυροβόλησαν και τον σκότωσαν.
¨ Στάληκαν ατμοπλοϊκώς από την Ελλάδα έξι κιβώτια με όπλα και πυρομαχικά για την Ε.Ο.Κ.Α.
16 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1948 ¨ Η Αριστερά της Κύπρου οργάνωσε συλλαλητήριο στην Πλατεία Μπαϊρακτάρη με αίτημα την αυτοκυβέρνηση.
1956 ¨ Δυνάμεις ασφαλείας περιέζωσαν την Ακανθού και επέβαλαν κέρφιου. Ερευνήθηκαν όλα τα σπίτια και υποστατικά και ανακρίθηκαν όλοι οι άρρενες κάτοικοι της κοινότητας.
1958 ¨ Έγινε οργανωμένος εμπρησμός ελαιώνων, που ανήκαν σε Έλληνες της Λαπήθου και της Βασίλειας, προφανώς από Τούρκους της περιοχής Κερύνειας.
¨ Κυκλοφόρησε μυστικά μεταξύ των νεαρών μελών της Ε.Ο.Κ.Α και κυρίως, μεταξύ των μαθητών των Δημοτικών Σχολείων, το περιοδικό «Αγωγή των Νέων».
17 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Έγιναν ογκώδεις διαδηλώσεις στη Λευκωσία. Οι διαδηλωτές λιθοβόλησαν και ανέτρεψαν στρατιωτικά αυτοκίνητα, ένα από τα οποία έκαψαν. Στη συνέχεια έσπασαν τις πόρτες του Βρετανικού Ινστιτούτου και το πυρπόλησαν. Επίκεντρο των διαδηλώσεων ήταν η Πλατεία Μεταξά (σήμερα Ελευθερίας). Για τρεις ώρες το κέντρο της Λευκωσίας ελεγχόταν από τους διαδηλωτές.
1956 ¨ Στον Άγιο Θεόδωρο Καρπασίας μέλη της Ε.Ο.Κ.Α απέσπασαν δύο όπλα από αστυνομικούς που έκαναν περιπολία.
1958 ¨ Έγινε εγγραφή της προσφυγής που κατέθεσε η Ελληνική Κυβέρνηση για συζήτηση του Κυπριακού στον ΟΗΕ.
¨ Έγιναν έρευνες, κατ’ οίκον περιορισμός και αρκετές συλλήψεις στα χωριά Πάνω και Κάτω Ζώδια, καθώς και στον Λάρνακα της Λαπήθου.
¨ Σκοτώθηκε στη Λευκωσία, ένας Άγγλος αεροπόρος.
¨ Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄ υπέβαλε επισήμως πρόταση στη Βρετανιική Κυβέρνηση για ανεξαρτησία της Κύπρου, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.
¨ Σε σύγκρουση δυνάμεων ασφαλείας και ανταρτών, τραυματίστηκε σοβαρά στον λαιμό ο αντάρτης Γεώργιος Κωνσταντίνου, ο οποίος και συνελήφθη. Κατηγορήθηκε για κατοχή όπλου και παρόλο που παρέλυσε το αριστερό του χέρι και πόδι, καταδικάστηκε σε θάνατο. Η ποινή του μετατράπηκε αργότερα από τον κυβερνήτη σε ισόβια δεσμά.
¨ Σκοτώθηκε από Τούρκους κοντά στο τουρκικό χωριό Σουσκιού η Ευπραξία Κώστα, 80 χρόνων από τη Χολέτρια.
18 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1958 ¨ Εγκρίθηκε από την Επιτροπή Διαδικασίας του ΟΗΕ η εγγραφή του Κυπριακού στην Ημερήσια Διάταξη του ΟΗΕ με 11 ψήφους υπέρ, 4 αποχές και ουδεμία εναντίον, με τίτλο «Το Κυπριακό Ζήτημα».
¨ Τούρκοι μπήκαν και πάλι στον ιερό ναό του Αγίου Ιακώβου στη Λευκωσία, συγκέντρωσαν τα στασίδια της εκκλησίας που διασώθηκαν από προηγούμενους εμπρησμούς και τα έκαψαν.
19 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1956 ¨ Ανακοινώθηκε επισήμως, ότι έφθασαν στην Κύπρο και εντάχθηκαν στην αστυνομία οι περιβόητοι ανθρωποκυνηγοί, με αποκλειστικό στόχο τη διάλυση της Ε.Ο.Κ.Α. Για ένα μήνα πριν την άφιξή τους, οργίαζε η αγγλική προπαγάνδα, ασκώντας έτσι ψυχολογικό πόλεμο εναντίον κυρίως του κόσμου, διαδίδοντας ότι ήταν ακατανίκητοι και ότι αυτοί κατέστειλαν τα επαναστατικά κινήματα στην Κένυα, στη Βούρμα και σε άλλες βρετανικές αποικίες.
¨ Στο αγγλικό στρατόπεδο Πολεμιδιών, εξερράγησαν δύο βόμβες που προκάλεσαν τον θάνατο σε δύο Βρετανούς στρατιώτες.
¨ Στο στρατόπεδο της Δεκέλειας Β11 BARRAK BLOCK3 εξερράγησαν δύο ωρολογιακές βόμβες. Προξενήθηκαν ζημιές και μεγάλος πανικός.
1957 ¨ Αξιωματικοί και άντρες του SPECIAL BRANCH έκαμαν εξονυχιστικές έρευνες που διάρκεσαν μέχρι τις 22/09/57. Έγιναν πολυάριθμες συλλήψεις στη Λευκωσία και σ’ ολόκληρο το νησί.
¨ Συνελήφθη και μεταφέρθηκε στα ανακριτήρια Ομορφίτας, η αγωνίστρια Λέλα Αναστασιάδου, όπου υποβλήθηκε σε απάνθρωπα βασανιστήρια επί 84 μέρες. Λόγω των βασανιστηρίων κλονίστηκε ανεπανόρθωτα η υγεία της. Απολύθηκε στις 22/12/1957 και πέθανε την 01/01/1960 από εγκεφαλική αιμορραγία. Από την απόλυση μέχρι τον θάνατό της την παρακολουθούσαν δωρεάν οι γιατροί Θεμιστοκλής Δέρβης και Σαρρής.
1958 ¨ Τούρκοι έκαψαν στην Ομορφίτα τρεις ελληνικές κατοικίες και μια στον Άγιο Κασσιανό.
20 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Επιβλήθη κέρφιου στην Ακανθού και έγιναν έρευνες από σπίτι σε σπίτι. Όλοι οι άρρενες κάτοικοι συγκεντρώθηκαν σε περιφραγμένο χώρο και ανακρίθηκαν.
1956 ¨ Το εκτελεστικό της Ε.Ο.Κ.Α, υπό τον Νίκο Σαμψών, επιτέθηκε εναντίον τριών «ανθρωποκυνηγών» και της συνοδείας τους, στο «μίλι του θανάτου» (στην οδό Λήδρας), την ώρα που έστηναν στον τοίχο τον κόσμο, με πολύ επιδεικτικό, αλαζονικό και υπεροπτικό τρόπο. Αποτέλεσμα ήταν να σκοτωθούν οι δύο ανθρωποκυνηγοί και να τραυματιστεί ο τρίτος. Η συνοδεία τους διασκορπίστηκε. Οι αγωνιστές διέφυγαν.
1957 ¨ Η Γενική Συνέλευση του Ο.Η.Ε υιοθέτησε ομοφώνως την εγγραφή του Κυπριακού στην ημερήσια διάταξη της Συνέλευσης.
¨ Τρεις Βρετανοί στρατιώτες παρέδωσαν τον οπλισμό τους σε ομάδα της Ε.Ο.Κ.Α, υπό τον αντάρτη Κώστα Ιωάννου – Νικήτα, ύστερα από σχετική συμφωνία και σε αντάλλαγμα πήραν μια βάρκα, με την οποία δραπέτευσαν στην Τουρκία.
¨ Η Κεντρική Επιτροπή του Α.Κ.Ε.Λ απολογήθηκε γιατί δεν μπόρεσε να συλλάβει το νόημα και το μέγεθος του Αγώνα, καθώς και για τους υβριστικούς χαρακτηρισμούς που διατύπωσε εναντίον των αγωνιστών και του Διγενή κατά την έναρξη του Αγώνα, γράφοντας τα εξής:
«Το Α.Κ.Ε.Λ δεν φοβάται να διακηρύξει μπροστά στο λαό, ότι λαθεμένα αντιμετώπισε το ξεκίνημα της δράσης της Ε.Ο.Κ.Α με άπρεπους χαρακτηρισμούς…».
1958 ¨ Βρετανικά στρατεύματα ανακάλυψαν βόμβες σε σπίτι στη Λεμεσό. Ανατίναξαν το σπίτι, το οποίο καταστράφηκε ολοσχερώς.
¨ Απολύθηκαν από τα διάφορα κρατητήρια 100 Έλληνες που κρατούνταν παρανόμως, χωρίς οποιαδήποτε κατηγορία και χωρίς δίκη. Μεταξύ τους ήταν και έντεκα γυναίκες.
21 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Συζητήθηκε το Κυπριακό στην Επιτροπή Διαδικασίας της Γενικής Συνέλευσης του Ο.Η.Ε και αποφασίστηκε να μην περιληφθεί στην ημερήσια διάταξη. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας, παραιτήθηκαν οι Κοινοτικές Αρχές και έγιναν μαχητικές διαδηλώσεις σ’ όλες τις πόλεις της Κύπρου.
¨ Στο δημοτικό σχολείο Πάνω Αμιάντου και σε διάφορα άλλα μέρη του χωριού αναρτήθηκαν ελληνικές σημαίες και συνθήματα της Ε.Ο.Κ.Α. Αμέσως κινητοποιήθηκαν στρατιωτικές δυνάμεις για να τα κατεβάσουν, αλλά δέχθηκαν άγριο λιθοβολισμό από τους κατοίκους. Ακολούθησαν δακρυγόνα, ξυλοδαρμοί και πυροβολισμοί. Τραυματίστηκε σοβαρά ένας πολίτης και αρκετοί στρατιώτες, αστυνομικοί και άλλοι πολίτες. Έγιναν 17 συλλήψεις.
¨ Οι ομάδες κρούσεως της Ε.Ο.Κ.Α Άχνας και Αυγόρου επιτέθηκαν εναντίον του Αστυνομικού Σταθμού Άχνας. Έθεσαν εκτός μάχης τους επί καθήκοντι αστυνομικούς και συναπεκόμισαν τον οπλισμό του σταθμού. Ακολούθησαν μεγάλες έρευνες από τον στρατό, χωρίς όμως αποτέλεσμα.
1956 ¨ Απαγχονίστηκαν στις κεντρικές φυλακές οι καταδικασθέντες εις θάνατο αγωνιστές Στέλιος Μαυρομμάτης από τον Λάρνακα της Λαπήθου, καθώς και ο Ανδρέας Παναγίδης και Μιχαήλ Κουτσόφτας από το Παλιομέτοχο.
¨ Οι κρατούμενοι στα Κρατητήρια Πύλας και Κοκκινοτριμιθιάς έκαμαν απεργία πείνας σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τον απαγχονισμό των ηρώων Στέλιου Μαυρομμάτη, Ανδρέα Παναγίδη και Μιχαήλ Κουτσόφτα.
¨ Στη Λευκωσία σκοτώθηκε από την Ε.Ο.Κ.Α ένα μέλος των δυνάμεων ασφαλείας.
1958 ¨ Ορεινή μαχητική ομάδα της Ε.Ο.Κ.Α αποτελούμενη από τέσσερα άτομα, ενέπεσε σε ενέδρα που έστησαν Βρετανοί του Συντάγματος των Βασιλικών Πεζοναυτών έξω από το Φοινί. Ακολούθησε μάχη χωρίς θύματα από καμμιά πλευρά. Οι άνδρες της Ε.Ο.Κ.Α κατάφεραν να διαφύγουν.
¨ Από πυροδότηση ηλεκτρικής βόμβας έξω από τη Μεσόγη, τραυματίστηκε σοβαρά ένας Βρετανός στρατιώτης. Τούτο εξαγρίωσε τους στρατιώτες, οι οποίοι πυροβόλησαν και σκότωσαν τον πρώτο αθώο που βρήκαν μπροστά τους, το Μιχαήλ Νικολάου. Τραυμάτισαν αρκετούς άλλους και υπέβαλαν σε φρικτά βασανιστήρια πολλούς κατοίκους του χωριού.
22 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Ανταρτική ομάδα της Ε.Ο.Κ.Α υπό τον Ρένο Κυριακίδη (Ρωμανό), επιτέθηκε εναντίον της φρουράς του μεταλλείου Μιτσερού. Εξουδετέρωσε τους φρουρούς και απέσπασε 1500 ράβδους δυναμίτιδος, 600 πυροκροτητές και 3000 μ. πυραγωγού σχοινιού.
¨ Έγιναν εκτεταμένες έρευνες από τον βρετανικό στρατό, στην Άχνα, στην Αμμόχωστο και στην Ακανθού.
1956 ¨ Έγινε βομβιστική επίθεση εναντίον του αστυνομικού σταθμού Κώμης Κεπήρ.
1958 ¨ Εξερράγησαν δύο βόμβες μέσα στο βρετανικό στρατόπεδο GOLDEN SANDS στο Βαρώσι.
¨ Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄ σε συνέντευξή του στην Αντιπρόεδρο του Βρετανικού Εργατικού Κόμματος, Μπάρμπαρα Κασλ στην Αθήνα, δήλωσε ότι είναι πρόθυμος να εγκαταλείψει τόσο την αυτοκυβέρνηση όσο και την αυτοδιάθεση και να ζητήσει ανεξαρτησία.
¨ Έγινε δεκτή από την Ολομέλεια του Ο.Η.Ε, η εγγραφή της προσφυγής για το Κυπριακό στην Ημερήσια Διάταξη της 13ης Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών.
¨ Στάληκαν ατμοπλοϊκώς από την Ελλάδα έξι κιβώτια όπλα και πυρομαχικά για την Ε.Ο.Κ.Α.
23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Η ολομέλεια της Γενικής Συνέλευσης του Ο.Η.Ε, με 28 ψήφους κατά, 22 υπέρ και 10 αποχές, απέρριψε τη δεύτερη ελληνική προσφυγή για εγγραφή του Κυπριακού στην ημερήσια διάταξη για συζήτηση.
¨ Δραπέτευσαν από το φρούριο Κερύνειας, όπου κρατούνταν χωρίς δίκη, τα ακόλουθα 16 ηγετικά στελέχη της Ε.Ο.Κ.Α: Μάρκος Δράκος, Λάμπρος Καυκαλίδης, Μιχαλάκης Ρωσσίδης, Λεύκιος Ροδοσθένους, Πέτρος Στυλιανού, Πέτρος Παπαϊωάννου, Ευάγγελος Ευαγγελάκης, Χριστάκης Ελευθερίου, Κωνσταντίνος Θ. Λοΐζου, Στέλιος Σιάμισιης, Χαρίλαος Ξενοφώντος, Παύλος Νικήτας, Ανδρέας Πολυβίου, Παναναγιώτης Παπαναστασίου, Δήμος Βρυωνίδης και Μίκης Φυρίλας. Συνελήφθησαν οι επτά (Κωνσταντίνος Θ. Λοΐζου, Πέτρος Παπαϊωάννου, Πέτρος Στυλιανού, Μιχαλάκης Ρωσσίδης, Στέλιος Σιάμισιης, Δήμος Βρυωνίδης, Παναγιώτης Παπαναστασίου), αλλά οι άλλοι εννέα κατάφεραν να διαφύγουν και να ενωθούν με τις ανταρτικές ομάδες της Ε.Ο.Κ.Α.
¨ Το ελληνικό ιστιοφόρο «Άγιος Γεώργιος» που συνελήφθη στα ανοικτά της Χλώρακας, στις 25/01/1955 πωλήθηκε από τις τελωνειακές αρχές με δημοπρασία. Το αγόρασε ο δήμαρχος Πάφου Ι. Ιακωβίδης αντί του ποσού των £601,00.
1956 ¨ Ο ΔΙΓΕΝΗΣ με διαταγή του στον τομέα Λεμεσού, ζήτησε την καταστροφή του διαδρόμου του στρατιωτικού αεροδρομίου Ακρωτηρίου επειδή ετοιμάζονταν οι αγγλογαλλικές αεροπορικές επιθέσεις εναντίον του Σουέζ. Παρά τα αυστηρότατα μέτρα ασφαλείας που υπήρχαν, αγωνιστές κατάφεραν να φέρουν μέσα στο αεροδρόμιο τέσσερις ωρολογιακές βόμβες. Έβαλαν δύο στις ασφαλτομηχανές του διαδρόμου και δύο σε υπόνομο. Οι εκρήξεις που έγιναν τα μεσάνυχτα προκάλεσαν δύο ρήγματα στο μέσο των διαδρόμων οι οποίοι αχρηστεύθηκαν για 25 μέρες.
¨ Εξερράγη μεγάλη βόμβα/παγίδα την ώρα που βρετανική περίπολος έκανε έρευνα μέσα σε σπήλαιο στην Αγία Φύλαξη Λεμεσού, για ανεύρεση όπλων και πυρομαχικών της Ε.Ο.Κ.Α. Σκοτώθηκε ένας Βρετανός στρατιώτης.
¨ Από έκρηξη τεσσάρων βομβών, που ήταν κρυμμένες στην άμμο της ακτής Παχύαμμου Κερύνειας, όπου σύχναζαν Βρετανοί στρατιώτες, σκοτώθηκε ένας και τραυματίστηκε άλλος ένας Βρετανός στρατιώτης.
¨ Σκοτώθηκε από την Ε.Ο.Κ.Α άλλος ένας Βρετανός στρατιώτης κοντά στην Αμερικανική Ακαδημία Λάρνακας. Στην εκτέλεση πήρε μέρος ο αγωνιστής Πετράκης Κυπριανού ο οποίος αναγνωρίστηκε από διερχόμενη αστυνομική περίπολο και έτσι βγήκε αντάρτης στην περιοχή Οράς.
1958
¨ Πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε από Τ/Κ, κοντά στον ΟΛΥΜΠΙΑΚΟ Λευκωσίας, ο αυτοκινητοδηγός Κώστας Βασιλείου 27 χρόνων από τη Μια Μηλιά.
24 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1954 ¨ Η Ολομέλεια της Γενικής Συνέλευσης του Ο.Η.Ε αποδέκτηκε την εισήγηση της Γενικής Επιτροπής για εγγραφή του Κυπριακού για συζήτηση μέσα στον Δεκέμβριο, με τίτλο «εφαρμογή της αρχής της αυτοδιαθέσεως εις τον κυπριακόν λαόν».
1958 ¨ Η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Πάφου πήγε στο χωριό Μεσόγη και είδε κατοίκους του χωριού που τραυματίστηκαν σοβαρά από βρετανικά στρατεύματα. Διεπίστωσε ότι ο Χατζηνεόφυτος Χατζηδημητρίου 60 χρόνων, έφερε τραύματα στο πρόσωπο που προξενήθηκαν από γρονθοκοπήματα, καθώς και σε διάφορα άλλα μέρη του σώματός του. Ο Χατζηγιάννης Καττίδης, 70 χρόνων, κτυπήθηκε με τον υποκόπανο όπλου στο αριστερό του μάτι, το οποίο καταστράφηκε τελείως, καθώς και στην αριστερή πλευρά του. Ο Αργύρης Γιαννακού, 90 χρόνων, είχε σοβαρά τραύματα στο αριστερό χέρι και στην αριστερή πλευρά του.
¨ Εξερράγη βόμβα σε λέμβο, μέσα στο λιμάνι Αμμοχώστου.
¨ Ο ΔΙΓΕΝΗΣ, με διαταγή του προς όλους τους τομείς, έδωσε οδηγίες για «έναρξιν δράσεως τόσον εναντίον εμψύχων, όσον και εναντίον αψύχων στόχων …», σε περίπτωση που οι Βρετανοί θα εφάρμοζαν μονομερώς το διχοτομικό σχέδιό τους για λύση του Κυπριακού. Στη διαταγή του αυτή τελειώνει με τα ακόλουθα: «…Εναντίον Τούρκων πολιτών ουδεμία ενέργεια θα γίνη εφ’ όσον ούτοι δεν προκαλούν και δεν προβαίνουν εις επιθέσεις εναντίον μας…».
25 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Ανακοινώθηκε η αντικατάσταση του Άγγλου κυβερνήτη της Κύπρου Άρμιτεϊτζ, με τον Αρχηγό του Αυτοκρατορικού Γενικού Επιτελείου Στρατάρχη Σερ Τζων Χάρντιγκ.
¨ Επιβλήθη κέρφιου στη Χλώρακα. Ακολούθησαν έρευνες από σπίτι σε σπίτι.
¨ Κέρφιου και έρευνες έγιναν επίσης στον Λυθροδόντα, Δίκωμο, Συγχαρί, Βουνό και Βασίλεια.
1956 ¨ Από έκρηξη ηλεκτρικής βόμβας (κανονάκι), που ήταν τοποθετημένη σε δέντρο έξω από τη Λυσό και πυροδοτήθηκε ηλεκτρικώς την ώρα που περνούσε απ’ εκεί μεγάλο στρατιωτικό όχημα γεμάτο στρατιώτες και το ακολουθούσαν άλλα έξι οχήματα, σκοτώθηκε ένας Βρετανός στρατιώτης και τραυματίστηκαν άλλοι τρεις σοβαρά και επτά ελαφρά. Ακολούθησαν βαναυσότητες εις βάρος των αμάχων κατοίκων της Λυσού, από τους μενόμενους Βρετανούς στρατιώτες.
1958 ¨ Εξερράγη βόμβα, που έβαλαν δολιοφθορείς της Ε.Ο.Κ.Α στο ατμόπλοιο ΣΕΣΙΛΙΑΝ, που ναυλοχούσε στο λιμάνι Αμμοχώστου.
¨ Βόμβα εξερράγη επίσης σε βενζινάκατο του Τελωνείου, στο λιμάνι της Πάφου, η οποία καταστράφηκε ολοσχερώς.
¨ Δυνάμεις ασφαλείας απέκλεισαν το χωριό Πατρίκι της επαρχίας Αμμοχώστου και αφού επέβαλαν κατ’ οίκον περιορισμό, διέταξαν με μεγάφωνα τους άντρες από 12-60 χρόνων να συγκεντρωθούν σε συγκεκριμένο περιφραγμένο με συρματοπλέγματα χώρο. Τους ανάγκασαν να κάθονται απέναντι στον ήλιο για εφτά ώρες. Προτού φύγουν ανατίναξαν δύο κατοικίες. Συνέλαβαν τον ιερέα του χωριού και 25 άλλα πρόσωπα, που μετέφεραν σε στρατόπεδο για παραπέρα ανάκριση.
¨ Ομάδα κρούσεως της Ε.Ο.Κ.Α έστησε ενέδρα εναντίον στρατιωτικού οχήματος στην περιοχή «Ποταμιά» του Ριζοκαρπάσου. Τραυματίστηκαν έξι Βρετανοί στρατιώτες.
¨ Ανατινάκτηκαν ηλεκτρογεννήτριες, μέσα στο στρατιωτικό αεροδρόμιο της R.A.F στη Λευκωσία.
26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Σχηματίστηκε η πρώτη ανταρτική ομάδα της Ε.Ο.Κ.Α στη «Βασιλική» της Ιεράς Μονής Κύκκου με την επωνυμία ΟΥΡΑΝΟΣ και αρχηγό τον Μάρκο Δράκο. Πολύ σύντομα η ομάδα έγινε 15μελής και διέμενε σε δύο κρησφύγετα. Τον εφοδιασμό τους είχε αναλάβει η Μονή Κύκκου. Εδώ στην περιοχή «Βασιλική», εγκατέστησε αργότερα το αρχηγείο του και ο αρχηγός Διγενής. (09/01/56)
1956 ¨ Δραπέτευσε από τις Κεντρικές Φυλακές ο αγωνιστής Ανδρέας Παναγιώτου, ύστερα από έγκριση του ΔΙΓΕΝΗ. Μπήκε στο «κοφίνι» υλικών και οι μεταφορείς του τον έβγαλαν έξω χωρίς έλεγχο. Στη συνέχεια προωθήθηκε στις ανταρτικές ομάδες Πενταδακτύλου, με τον Κυριάκο Μάτση, μέχρι το τέλος του Αγώνα.
¨ Πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε από την Ε.Ο.Κ.Α στην Παλλουριώτισσα, ένας Βρετανός στρατιωτικός.
¨ Μεταφέρθηκαν όπλα από την Ελλάδα, με το Α/Π «Φίλιππο Γκριμάνι», μέσα σε οκτώ βαλίτσες.
1957 ¨ Ο ΔΙΓΕΝΗΣ με διαταγή του καθόρισε τον τρόπο οργάνωσης της Α.Ν.Ε.
1958 ¨ Στη λεωφόρο προς το κυβερνείο, στη Λευκωσία, εξερράγη τεράστια νάρκη, που πυροδοτήθηκε από την Ε.Ο.Κ.Α ηλεκτρικώς, μερικά δευτερόλεπτα μετά τη διέλευση του αλεξίσφαιρου αυτοκινήτου που μετέφερε τον Αρχηγό όλων των βρετανικών δυνάμεων στη Κύπρο, στρατηγό Κέντριου. Τούτο προκάλεσε μεγάλη αίσθηση μέσα και έξω από την Κύπρο. Ήταν η τολμηρότερη επιχείρηση της Ε.Ο.Κ.Α. Από την έκρηξη σκοτώθηκε ένας από τους αστυνομικούς της βασιλικής στρατιωτικής αστυνομίας που τον συνόδευε και τραυματίστηκαν άλλοι δύο Βρετανοί στρατιώτες. Ο Κέντριου διεσώθη.
27 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Βρετανοί στρατιώτες πυροβόλησαν και σκότωσαν τον 16χρονο Ανδρέα Γεωργίου από τη Διερώνα, ελαιοχρωματιστή, που μαζί με πολλούς άλλους έκανε διαδήλωση, στην περιοχή της Τζιαμούδας στη Λεμεσό, εναντίον της αγγλικής κατοχής.
¨ Το Εθναρχικό Συμβούλιο αποφάσισε, όπως ως πρώτο μέτρο παθητικής αντίστασης, παραιτηθούν οι Κοινοτικές Αρχές (Μουκτάρηδες και Αζάδες), πράγμα που εφαρμόσθηκε σ’ όλη την Κύπρο.
1956 ¨ Στο αγγλικό στρατόπεδο ΓΟΥΕΪΝΣ ΚΗΗΠ στο αεροδρόμιο Λευκωσίας, εξερράγη η μεγαλύτερη ωρολογιακή βόμβα που χρησιμοποίησε ποτέ η Ε.Ο.Κ.Α. Σκοτώθηκαν επτά Βρετανοί στρατιωτικοί και τραυματίστηκαν άλλοι δέκα. Επίσης προκλήθηκαν μεγάλες ζημιές και προπάντων πανικός.
¨ Σε ενέδρα με νάρκη πιέσεως εναντίον στρατιωτικών αυτοκινήτων στην Πελαθούσα, τραυματίστηκαν δύο Βρετανοί στρατιώτες.
¨ Ανατινάχθηκε από την Ε.Ο.Κ.Α το παρατηρητήριο του φρουρού στην επισταθμία Επισκοπής. Σκοτώθηκε ο Βρετανός φρουρός.
1958 ¨ Έγινε βομβιστική επίθεση εναντίον βρετανικής στρατιωτικής περιπόλου στη Λάπηθο. Στη συνέχεια, επιβλήθηκε κατ’ οίκον περιορισμός σ’ όλη τη Λάπηθο και έγιναν έρευνες από σπίτι σε σπίτι. Συνελήφθηκαν πάνω από 50 πρόσωπα, που μεταφέρθηκαν σε κρατητήρια για ανάκριση.
¨ Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄ υπέβαλε στη Βρετανική Κυβέρνηση την πρότασή του για ανεξαρτησία της Κύπρου, μέσω του Βρετανού Πρεσβευτή στην Αθήνα Σερ Ρότζερ Άλλεν. Ήταν οι δηλώσεις που έκαμε στην Μπάρμπαρα Κασλ στις 22/09/58. Η Βρετανική Κυβέρνηση αρνήθηκε να αποδεκτεί τις προτάσεις Μακαρίου.
28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1956 ¨ Τριμελής ομάδα του εκτελεστικού της Ε.Ο.Κ.Α πυροβόλησε και σκότωσε στην οδό Λήδρας στη Λευκωσία δύο Βρετανούς στρατιωτικούς και τραυμάτισε σοβαρά άλλον ένα. Οι Αρχές επέβαλαν σ’ όλη τη Λευκωσία 8ήμερο κέρφιου και έκαναν έρευνες παντού. Οι κάτοικοι υπέφεραν πάρα πολύ και ταλαιπωρήθηκαν αφάνταστα. Υπήρξε μεγάλη έλλειψη τροφίμων και χρημάτων, καθότι όλοι ήταν κλεισμένοι στα σπίτια τους και δεν εργάζονταν. Βοήθησε πολύ η Αρχιεπισκοπή, η Μονή Κύκκου, η Ε.Μ.Ε και ο κόσμος της υπαίθρου.
¨ Σε ενέδρα της Ε.Ο.Κ.Α στον δρόμο Λευκωσίας Κερύνειας υπό τον Θάσο Σοφοκλέους, σκοτώθηκαν δύο Βρετανοί στρατιώτες και τραυματίστηκαν άλλοι τρεις.
¨ Δολιοφθορείς της Ε.Ο.Κ.Α κατάφεραν να τοποθετήσουν μια εμπρηστική βόμβα στο βρετανικό στρατόπεδο Επισκοπής. Από την έκρηξή της καταστράφηκαν ολοσχερώς, έξι κτίρια.
1958
¨ Άοπλη ομάδα μελών της Ε.Ο.Κ.Α Ακανθούς, απέσπασε δύο περίστροφα από δύο Βρετανούς αξιωματικούς του στρατού, που κυκλοφορούσαν με πολιτικά ρούχα στους δρόμους της κοινότητας.
29 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1955 ¨ Έγινε 24ωρη παναπεργία σ’ ολόκληρη την Κύπρο, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη μη εγγραφή του Κυπριακού στην Ημερήσια Διάταξη του ΟΗΕ για συζήτηση. Έγιναν επίσης διαδηλώσεις σ’ όλες τις πόλεις και συγκρούσεις διαδηλωτών και αστυνομίας, η οποία χρησιμοποίησε βία και δακρυγόνα για να τους διαλύσει. Συνελήφθηκαν 226 πρόσωπα απ’ όλη την Κύπρο.
¨ Τριμελής ανταρτική ομάδα, υπό τον Ρένο Κυριακίδη, πυροβόλησε και τραυμάτισε σοβαρά τον Άγγλο αρχιμηχανικό του μεταλλείου Αμιάντου Hollowday σε αντίποινο της δολοφονίας του Ανδρέα Γεωργίου από τους Βρετανούς στη Λεμεσό. Ο Hollowday ήταν ηγετικό στέλεχος της Intelligence Service και οργάνωσε δίκτυο πληροφοριοδοτών στην περιοχή Αμιάντου.
1956 ¨ Μεταφέρθηκαν ατμοπλοϊκώς από την Ελλάδα τέσσερις βαλίτσες με όπλα και πυρομαχικά για την Ε.Ο.Κ.Α.
1958 ¨ Πυροβολήθηκαν και τραυματίστηκαν σοβαρά, μέσα στη Δημοτική Αγορά Λευκωσίας, τρεις Τούρκοι.
¨ Πυροδοτήθηκε ηλεκτρική νάρκη που είχε τοποθετηθεί σε γέφυρα, στον δρόμο Λαπήθου-Βασίλειας. Καταστράφηκε παντελώς ένα στρατιωτικό αυτοκίνητο, που εκσφενδονίστηκε σε απόσταση πέραν των 10μ. και υπήρξαν θύματα.
30 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
1958 ¨ Σε ενέδρα της Ε.Ο.Κ.Α, στο Λεονάρισσο, σκοτώθηκε ένας και τραυματίστηκαν άλλοι δύο Βρετανοί στρατιώτες.
¨ Σε άλλη ενέδρα στην Τύμπου, ανατινάκτηκε ένα στρατιωτικό αυτοκίνητο.
¨ Ο ΔΙΓΕΝΗΣ διέταξε «έναρξιν εντόνου δράσεως». Όλοι οι τομείς ανταποκρίθηκαν και επέφεραν οδυνηρά πλήγματα εναντίον των Βρετανών.